Wednesday, May 27, 2015

भूकम्प पीडितलाई इन्टरनेट बाट सहयोग सङ्कलन

प्रधानमन्त्री दैवी प्रकोप राहत कोषमा रकम जम्मा गर्नेहरुको नामावली सरसर्ती हेर्ने हो भने नागरिक सहभागिता त्यस्तो बिघ्न उत्साहवर्धक देखीदैन । कोषको रकममा संस्थागत सहभागिता उल्लेखनीय छ । त्यसमा पनि धेरै कर्मचारीहरू कार्यरत सस्थामा सामूहिक यती दिनको तलब भनेर कट्टा गरिएको रकम विशेष छ । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको नामबाट राहतकोषमा एक करोड सत्ताईस लाख जम्मा भएको छ ।  राष्ट्रसेवक होस वा सर्वसाधरण, कोषमा स्वच्छीक सहभागिता जति मात्रमा हुनुपर्ने हो त्यस्ती नभएको जस्तो देखिन्छ । कोषमा तिन अर्ब उनान्चालिस करोड रुपयाँ हुदाँ स्वेच्छीक सहभागितामा सर्वसाधरण नागरिकबाट प्राप्त रकम कति हो भन्ने प्रश्न गहन छ । कोषमा जम्मा भएको रकमको हिसाबकिताब दुरुष्त राखीए पनि अन्य मन्त्रालयमा निकासा भै खर्च भैजाने रकमको पारदर्शिताको बारेमा साधिएको मौनताले नागरिकलाई कोष प्रति उत्साह जगाउन नसकिएको हुन सक्छ । हुनपनि दाता जहिले पनि आफूले दिएको रकमको सम्बन्धमा बिश्वास्निय हुन खोज्छ । राज्यले सर्वसाधरणलाई विश्वास दिलाउनुको साटो कोषको बारेमा प्रश्न उठाएकै भरमा सर्वसाधरणलाई प्रहरी लगाएर पक्रिएर लगेकै भरमा कोषमा पैसा उठ्ने हैन ।

बिपतको घडीमा राज्यले सर्वसाधरणलाई जुन रूपमा विश्वास लिएर अगाडी बढनु पर्ने हो त्यो भने नभएकै देखिन्छ । कसैले दिएको पैसा कुन प्रयोजनको लागी कहाँ कसरी खर्च गरिन्छ भने कुराको विश्वास दिलाउन सक्ने भो भने संसारमा मनकारीहरुको कमी छैन । उदारणको रूपमा इन्टरनेटको माध्यमबाट भूकम्प पिडितहरुको लागी उठाईएको रकमलाई लिन सकिन्छ । नेपाल अमेरिका मेडिकल फाउन्डेसनको तर्फबाट डा विजय आचार्यको सक्रियतामा भूकम्प पिडितहरुको लागी ईन्टेनेटको माध्ययम बाट मात्र हाल सम्म साढे चार लाख अमेरिकी डलर उठाई सकिएको छ । सहयोग सङ्कलन गर्न उनले प्रयोग गरेको वेबसाई ईन्डीगोगो डट कममा उल्लेख भए अनुसार उनको लक्ष्य पाँच लाख अमेरिकी डलर अर्थात् पाँच करोड नेपाली रुपयाँ हो । त्यो पैसा उनको समूह भूकम्प पडितहरुको राहत र पुर्नस्थापनाको लागी खर्च गर्न चाहन्छन । ईन्डीगोगो डट कम जस्ता क्राउड फन्डीङ्ग वेबसाईट बाट सहयोग सङ्कलन गर्नको लागी त्यति सजिलो भने छैन । आफूले कहाँ , किन र कसरी खर्च गर्नको लागी सहयोग सङ्कलन गरिरहेको हो त्यसको बारेमा वेबसाईट सञ्चालक देखी दाताहरुलाई सम्म चित्त बुझाउनु पर्छ । संकललित रकमको सञ्चालन कार्यविधी निर्माण सम्बन्धमा डा आचार्यको समूहले पनि राम्रै मेहनत गरेको देखिन्छ ।

किकस्टार्टर डट कम, न्यजेल्ली डट कम, रकेटवेब डट कम, ईन्डीगोगो डट कम, टिस्प्रीङ्ग डट कम , स्पोनसमडट कम, गोफण्डमी डट कम, रक त पोस्ट डट कम  आदी फण्डरेज गर्नको लागी नाम कहलिएका वेबसाईटहरु हुन ।  यी वेबसाईटहरु बाट सहयोग सङ्कलन गर्नको विश्वासनिय वातावरणको लागी विभिन्न चरण पार गर्नु पर्छ ।  यस सम्बन्धी प्रक्रिया माथि उल्लेख गरिएका वेबसाईटहरु नै पिच्छे फरक फरक प्रक्रिया हुन सक्छन्  । यहाँ सम्मकी कतिले तपाईँको परियोजना सुरु गरी सकेपछी पनि त्यसै वेबसाईटहरुमा उल्लेख गरिएको सर्त पुरा नगरे उठीसकेको पैसा सम्म नदिने हुन्छन् । जस्तो कि किकस्टार्टर ले तपाईँले आफ्नो परियोजनाको लागी उल्लेख गरेको रकम मध्य सतप्रतिशत  उठाउन सक्नु भएन भनेर कति पनि पाउनु हुन्न । न्युजेल्ली डट कममा च्यारीटी  वा पछि चाहिन सक्छ भनेर गरिने फण्डरेज प्रतिबन्ध गरेको छ । पैसा पनि पेपाल डट कम बाट मात्र झिक्न वा राख्न सकिन्छ । रकेटहब डट कम मा तपाईँले फण्ड कलेक्सन गरे बापत दातालाई उपहार दिन पाउनु हुन्छ तर कानुनत बर्जित सामग्रीको प्रयोग सम्भव छैन ।  ईन्डीगोगो डट कम मा सबै देशका मान्छेले परियोजना प्रस्तुत गर्न पाउदैनन । टिस्प्रीङ्ग डट कममा गएर तपाईँले टि-सर्ट डिजाईन गर्ने हो । मान्छेलाई मन परेर बिक्री भए त्यसैको केही हिस्सा तपाईँको खातामा जम्मा हुने हो । स्पोनसमडट कम बाट पैसा उठाउन तपाईँले आफ्नो परियोजना पेस गरेर मात्र हुन्न त्यसलाई प्रस्ट पार्ने भिडियो राख्नु पर्छ भने आफ्नो भौतिक अस्तित्व प्रमाणित गर्नको लागी आफ्नो परिचयपत्र पेस गर्नु पर्छ । अर्को एउटा एप्सब्याकर डट कम भन्ने वेबसाईट छ जसमा गएर तपाईँले आफूलाई दर्ता गरी मोबाइलमा चल्ने एप्लीकेशन तयार गर्नु भो भने उननिहरुले बेचेर तपाईँलाई केही हिस्सा दिन्छन ।

माथि उल्लेख गरिए झैँ संसारमा मनकारीहरुको कमी छैन । जस्तो सुकै कामको लागी भए पनि सहयोग मागी सकेपछी त्यसलाई पुष्टि गर्न सक्ने क्षमता चाही सहयोग माग्न सक्ने हुनु पर्छ । यस्तोमा सम्यक सेरटोकले गर्न लागेको कामलाई उदारणको रूपमा लिन सकिन्छ ।  अमेरिका स्थित एरिजोना युनिभर्सिटी बाट स्नाकोत्तर सम्यक भूकम्प पडितहरुको घर आँगनमा पुगेर त्यहाँ वास्तविक बस्तुस्थीत वर्णन गर्दै कविता लेख्न चाहन्छन । अबका थप चालिस दिन भित्रमा दश हजार उठाउने लक्ष्य लिएर संम्यकले लक्ष्य प्राप्ति गर्न सकेनन् भने उठिसकेको साढे चास सय पनि उनको हात पर्ने छैन ।  यसो बिचार गर्दा यो भन्दा अन्य महत्वपुर्ण कामको लागी सहयोग सङ्कलन जुरुरी देखिन सक्छ । तर  तपाईँले सहयोगको लागी कसैले जोरजर्बजस्ती गर्ने छैन । चित्त बुझ्छ सहयोग गर्नुस चित्त बुझ्दैन उनले उनले लक्ष्य प्राप्त गर्न नसक्लान अनि जम्मा भैसेकेको रकम दाताहरुलाई नै फिर्ता जान्छ ।

Sunday, May 3, 2015

ट्वीटर पावर : #GoHomeIndianMedia

नेपालमा सामाजिक सञ्जाल वेबसाईटहरुको बढ्दो प्रयोग सँगै यसको प्रभाव पनि देखीन थालेको छ । विनासकारी महाभुकम्पको सिलसिलामा मिडिया कभरेज गर्न आएका भारतिय मिडिया पर्सनहरुलाई ट्वीटरबाटै लखेट्ने अभियान शुरु भइरहेको छ । कुनै बेला नेपालको ठुलै मिडिया हाउसबाट "जावो दशहजार प्रयोगकर्ता" भएको भनिएको नेपाली ट्वीटरमा समुहले आज #GoHomeIndianMedia ह्यासट्याग प्रयोग गरी ५६ हजार भन्दा बढी ट्वीट गरेर ट्वीटरमा "तहल्का" मच्चाएका छन । नेपाली ट्वीटेले भारतिय पत्रकारहरुलाई घर जाउ भन्दा उनिहरु फर्किएका हुन नहुन तर भारतमै रहेका अनलाईनहरुलाई यसलाई गम्भीरतापुर्वक लिएका छन । हेरै उनिहरुले के लेखे ।

यस सम्बन्धी तपाईलाई चित्तबुझ्दो कुनै लिङ्क छुटेको भए कमेन्ट बक्समा दिनु होला ।

नेपालको महाभुकम्पमा प्रविधी

नेपालमा सरकारी संयन्त्रको सत्तोसराप गर्दा नछुट्ने नामहरू दूरसञ्चार र टेलिभिजन च्यानलहरुले गत सप्ताह आएको प्राकृतिक प्रकोपमा हताहत हुदाँ सबभन्दा बढी आवश्यकता पर्ने सञ्चारको साधनलाई सुचारु गर्नेको लागी नेपालको सरकारी सेवा मात्र हैन विदेशी बहुराष्ट्रीय कम्पनीहरूले पनि आफ्नो तर्फबाट सक्दो सहयोग गरेका थिए । जस्तो कि भूकम्प गएको चौबिस घण्टा बित्न नपाउदै इन्टरनेटको माध्यम बाट मोबाइलमा जस्तै कुरा गर्न सकिने एप्लीकेशन भाईबरले नेपालबाट बाहिर जाने र नेपालमा आउने कलहरुमा कुनै शुल्क नलाग्ने व्यवस्था गरेको थियो भने त्यसको केही दिन पछि हाल माईक्रोसफ्टको स्वामित्वमा रहेको भाईबर जस्तै इन्टरनेटको माध्यमबाट निःशुल्क फोन गर्न सकिने एप्लीकेशन स्काईप बाट पनि निःशुल्क फोन गर्न सकिने व्यवस्था मिलाईएको थियो  ।

Sunday, April 26, 2015

कोरा डट कमः एक उपयोगी वेबसाइट

दश मिनेटमा सिक्न सकिने तर जिन्दगीभरि काम लाग्ने कुरा के हो ?
स्टीभ जब्स (एप्पल कम्पनीका संस्थापक) ले आफ्नो क्यान्सर उपचारलाई किन गम्भीरतापूर्वक लिएनन् ?
चर्चित कोरियन गीत ‘गननम स्टाइल’ को म्युजिक भिडियोमा पहेँलो सुटमा नाच्ने कलाकार को हुन् ?
गाडीमा लामो दुरी यात्रा गर्दा यात्रुको तुलनामा किन सवारी चालकलाई बढी ढाड दुखेको अनुभव हुन्छ ?
सेप्टेम्बर ११ मा अमेरिकाको ट्वीन टावरमाथि आक्रमण गरेको बखत त्यही टावरभित्रै हुँदा कस्तो अनुभव हुँदो हो ?

कोरा डट कममा सोधिने यी केही प्रतिनिधि प्रश्नहरु हुन् । हुनलाई यीभन्दा अलि बढी नै बहुलठ्ठी लाग्ने प्रश्नहरु पनि
सोधिन सक्छन् । साधारणतया मनमा आएर पनि अरुलाई सोध्न नसकिरहेका धेरै प्रश्नहरु यस वेबसाइटमा देख्न सकिन्छ । उदाहरणका लागि, यसै वेबसाइटमा एक प्रयोगकर्ताले सोधेको प्रश्न मनन् गरौं । ‘भगवान् श्रीरामको सट्टामा भगवान् श्रीकृष्ण हुँदा हुन् त उनले रावणलाई के गर्थे होलान् ?’ अवश्य पनि यो प्रश्नको उत्तर सहज छैन । कम्तीमा ‘महाभारत’ र ‘रामायण’ का बारेमा राम्रो ज्ञान भएका वा अझ भगवान् श्रीकृष्णको चरित्र अध्ययन गरेका मान्छेहरुले मात्र तार्किक उत्तर दिन सक्छन् ।

Sunday, March 8, 2015

युट्युबमा नेपाली चलचित्र

यदि तपाईँ सरकारी स्वामित्वको इन्टरनेट सेवा प्रदायक नेपाल टेलिकमले वितरण गरेको इन्टरनेट चलाउनु हुन्छ भने पछिल्लो समयमा आएर याद गरेको हुनु पर्छ याहु , जिमेल, फेसबुक लगायतका वेबसाईट मुस्किलले लगईन भैरहदाँ युट्युबमा केही भिडियोहरु नरोकिकन चलिरहेको हुन्छ । कतिपय अवस्थामा साढे दुईघण्टाको हिन्दी तथा नेपाली चलचित्र एकैछिन पनि नरोकिईकन हेर्न सकिन्छ । नेपाल टेलिकमको जावलाखेल स्थित कार्यलयमा गुगलले आफ्नै क्याचे सर्भर राखेको हुनाले बारम्बार हेरिरहने भिडियोहरु त्यसैबाट प्रसारण हुने हुदाँ त्यति छिटो चलेको हो ।  यसो गर्दा नेपाल टेलिकम तथा गुगल दुवैको ब्याण्डविथ बचत भैरहेको छ भने प्रयोगकर्ताले सहजरुपमा युट्युबको सेवा प्रयोग गर्न पाइरहेका छन् ।

नेपाली इन्टरनेट प्रयोगकर्ताहरु पछिल्लो चरणमा आएर इन्टरनेटबाटै गीत सङगीत सुन्ने तथा पुराना र नाम चलेका हिन्दी तथा नेपाली चलचित्र तथा संम्भव भए सम्म लोडसेडिङगके कारणले हेर्न नपाएको टेलिभिजन कार्यक्रम हेर्ने कुरामा बानी पर्दै आइरहेका छन् । नेपाली चलचित्रहरुको युट्वुब च्यानलको लोकप्रियता र कतिपय गायक गायिकाकहरुले युट्वुबबाटै आफ्नो म्युजिक भिडियो सार्वजनिक गर्ने क्रम बढेबाट यो कुरा पुष्टि गर्न सकिन्छ । पछिल्लो समयमा फरकधारका भनिएका केही चलचित्रको प्रोमोसन भिडियो पनि ट्युबबाटै प्रसारण गरिएको थियो । राजबल्लभ कोइराला अभिननित चलचित्र राघवलाई त हलमा आउनु भन्दा पहिले नै युट्बमा राखिएको थियो । हलमा पुगेर दशलाख दर्शकले हेरेकि हेरेनन निर्माता नै जानुन तर राजेश हमाल, करिश्मा मानन्धर अभिनित चलचित्र किन किन लाई यो लेख तयार गर्दा सम्ममा अठार लाख भन्दा बढीले हेरी सकेका छन् । भारतीय टिभी च्यानलमा प्रसारण हुने कमेडीनाईट विथ कपिल , नेपालबाट प्रसारण हुने भद्रगोल आदी युट्युबमा रुचाईएका टेलिभिजन कार्यक्रमहर हुन ।